2031: Ορόσημο Εθνικής Απελευθέρωσης και Δημοκρατίας

25 Ιανουαρίου 2022

Η ολοκλήρωση του διακοσιοστού έτους από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης, “της επανάστασης που άλλαξε τον παγκόσμιο χάρτη” [1], έφερε την ώρα του απολογισμού των επετειακών εκδηλώσεων. Δείξαμε ως έθνος και ως άνθρωποι τον προσήκοντα σεβασμό σε όσους, πρωταγωνιστές ή ανώνυμους, υπέφεραν, τραυματίστηκαν, πτώχευσαν ή σκοτώθηκαν για την Ελευθερία; Τους τιμήσαμε όπως έπρεπε; Ανανεώσαμε την εθνική μνήμη, ενθυμούμενοι ανθρώπους και γεγονότα που είχαν υποχωρήσει στη λήθη; Τέλος, αναγνωρίσαμε τα λάθη του παρελθόντος και ονοματίσαμε όσους έβλαψαν (με σφαίρες ή με μελάνι) περισσότερο από όσο βοήθησαν; 

Η ολοκλήρωση του διακοσιοστού έτους από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης, “της επανάστασης που άλλαξε τον παγκόσμιο χάρτη” [1], έφερε την ώρα του απολογισμού των επετειακών εκδηλώσεων. Δείξαμε ως έθνος και ως άνθρωποι τον προσήκοντα σεβασμό σε όσους, πρωταγωνιστές ή ανώνυμους, υπέφεραν, τραυματίστηκαν, πτώχευσαν ή σκοτώθηκαν για την Ελευθερία; Τους τιμήσαμε όπως έπρεπε; Ανανεώσαμε την εθνική μνήμη, ενθυμούμενοι ανθρώπους και γεγονότα που είχαν υποχωρήσει στη λήθη; Τέλος, αναγνωρίσαμε τα λάθη του παρελθόντος και ονοματίσαμε όσους έβλαψαν (με σφαίρες ή με μελάνι) περισσότερο από όσο βοήθησαν; 

Δεν ωφελεί να σταθούμε στη στάση της επίσημης Πολιτείας και της διαβόητης (ή καταγέλαστης κατ’ άλλους) επιτροπή της Γιάννας – έχει ασκηθεί πολύπλευρη, έντονη και εύστοχη κριτική στα πεπραγμένα της, στις αστείες επιλογές μελών της και (κυρίως) στις τεράστιες παραλείψεις και αστοχίες της. Η “επίσημη Ελλάδα “…επί της ουσίας, άφησε την επέτειο να φύγει” επισημαίνει ο Γ.Π. Μαλούχος καθώς “στην πραγματικότητα δεν θα μείνει τίποτα (…) επειδή δεν έγινε τίποτε άξιο λόγου για να μείνει” [2]. Σε σύντομο άρθρο του ο καθ. Μελέτης Μελετόπουλος συνοψίζει την κριτική αυτή καταλήγοντας, όμως, σε ένα αισιόδοξο συμπέρασμα: οι εθνομηδενιστές υπέστησαν στρατηγική ήττα στην προσπάθεια τους να υποβαθμίσουν τους εορτασμούς [3].

Όπως επισημαίνει εύστοχα ο κ. Μελετόπουλος, “[η] κοινωνία τελικώς περιφρόνησε την επιτροπή και εόρτασε την Επανάσταση μόνη της, με αξιοπρέπεια, συγκίνηση και εθνική ανάταση”.  Πλήθος οι ιδιωτικοί ή τοπικοί φορείς που οργάνωσαν το δικό τους πρόγραμμα, επιλέγοντας δράσεις που αντανακλούσαν τις προτεραιότητες και τις αξίες των τοπικών κοινωνιών. Δήμοι, ομάδες πολιτών, ιδιώτες, σύλλογοι, οργανώσεις και ομοσπονδίες και, κυρίως, όσοι αποκαλούμε “απλό κόσμο”, κινητοποιήθηκαν, ασυντόνιστα μεν αλλά με ενεργητικότητα και πρωτοτυπία, και οργάνωσαν μια ποικιλία δράσεων με κεντρικό τους άξονα τον αγώνα για την Εθνική Ελευθερία – διότι η πραγματική Ελευθερία μπορεί να είναι ΜΟΝΟΝ Εθνική και μόνο δια του συλλογικού μπορεί να περάσει στα πρόσωπα. Πέρα από τις αναμενόμενες ομιλίες, καταθέσεις στεφάνων και επιμνημόσυνες δεήσεις, επιπλέον είχαμε μια τεράστια παραγωγή συλλογικών ή και ατομικών εκδόσεων (κάποιες εξαιρετικά φροντισμένες και σπάνιες), εκθέσεις ιστορικών αντικειμένων, ντοκουμέντων αλλά και σύγχρονων έργων τέχνης έως τη δημιουργία λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης, κόμικ, γκραφίτι με αναφορά στην Επανάσταση του ‘21. 

Δυστυχώς, η παράκαμψη της εχθρικής κρατικής “Επιτροπής” ήταν μερικώς επιτυχημένη. Αξίζει, φρονώ, να σταθούμε σε δύο κομβικές παραμέτρους που αποκαλύπτουν τον πυρήνα του εθνικού μας προβλήματος, αλλά ψηλαφίζουν και το κλειδί της λύσης του. Η πρώτη παράμετρος είναι η διάσταση τοπικού και κρατικού επιπέδου, ένα στοιχείο που αποδεδειγμένα υπήρξε η δύναμη αλλά και η αδυναμία της ελληνικής κοινωνίας. Όπως σωστά είχαν επισημάνει κάποιοι από τους οξυδερκέστερους (και τους πιο ειλικρινείς) διανοούμενους της χώρας, όπως ο Ίωνας Δραγούμης, ο Έλληνας φωτοβολεί, όταν ενεργεί σε επίπεδο κοινότητας. Τότε βάζει τις ικανότητες του να δουλέψουν με μεγαλύτερο κέφι, ρεαλισμό και πρωτοτυπία, καθώς έχει να αναμετρηθεί με γνωστά του προβλήματα, αδυναμίες και αντιξοότητες. Παράλληλα, όμως, αυτό αποτελεί και “αδυναμία” καθώς από μόνο του δεν αρκεί για να αναπληρώσει το κενό που δημιουργείται στο ανώτερο επίπεδο. Έλειψαν οι δράσεις που απαιτούνται στο μεγάλο υπερτοπικό επίπεδο για να αναδείξουν τους ευρύτερους πανεθνικούς συμβολισμούς. Όσο δραστήριος φάνηκε ο Έλληνας τοπικά, τόσο ανίκανος στάθηκε να εκσυγχρονίσει τους παραδοσιακούς δημοκρατικούς θεσμούς με τέτοιο τρόπο, ώστε να δομήσει μία μεγάλη εθνική συμμετοχική κοινότητα που θα του επέτρεπε να αναβαθμίσει την εφευρετικότητα και το μεράκι του σε κρατικό επίπεδο. 

Τον τρόπο αυτόν τον βρήκαν πριν από 200 χρόνια οι Ελβετοί (όχι όμως χωρίς αντιπαραθέσεις και ένοπλες συγκρούσεις) με την καίρια βοήθεια του Καποδίστρια και μετεξέλιξαν τους τοπικούς θεσμούς σε εθνικούς, χωρίς, όμως, να διαλύσουν την αυτοδιοίκησή τους. Με δυο λόγια, οι Ελβετοί μπόρεσαν στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα να συνδυάσουν τα θετικά της τοπικής αυτοδιοίκησης με τα οφέλη ενός κεντρικού κρατικού μηχανισμού, χάρη στη χάραξη σαφών ορίων τοπικού-εθνικού επιπέδου και την βαθμιαία ενεργοποίηση αμεσοδημοκρατικών θεσμών σε όλα τα επίπεδα (δημοτικό-καντονικό-εθνικό). Οι θεσμοί αυτοί νομιμοποιούσαν τη λήψη δύσκολων αποφάσεων πάνω σε μία βάση διαπραγματεύσεων, ευρέων συμμαχιών και συναίνεσης. Για την αποφυγή παρεξηγήσεων και ευκόλων γενικεύσεων, η αναφορά στην Ελβετία δε συνεπάγεται μίμηση της. Οι Ελβετοί έχουν τη δική τους ιστορική πορεία και το πολιτικό σύστημα που έφτιαξαν εκφράζει τις δικές τους προνεωτερικές παραδόσεις και τις δικές τους ανάγκες εκσυγχρονισμού. Ωστόσο, είναι ένα ζωντανό, ρεαλιστικό παράδειγμα για το πως μπορεί να λειτουργήσει ένας τέτοιος πολιτικός εκσυγχρονισμός που δε θα αναμασά κάποια (τετριμμένα και λειψά) κοινοβουλευτικά θέσφατα της Νεωτερικότητας αλλά μπορεί να 

γίνει το παράδειγμα που θα χαράξει το δρόμο για έναν ελληνικό εκσυγχρονισμό με βάση τις δικές μας παραδόσεις και ανάγκες.

Προεπαναστατικά, επί Τουρκοκρατίας, το κοινοτιστικό πνεύμα είχε κατορθώσει να επιβιώσει καθώς σε κάποιο βαθμό εξυπηρετούσε τις ληστρικές ανάγκες του φορομπηχτικού μηχανισμού των Οθωμανών (στο βαθμό που η αυτοδιοίκηση των “ραγιάδων” δεν αντιμετωπιζόταν ως απειλή για την αυταρχική εξουσία των κατά τόπους πασάδων). Δυστυχώς, ο θεσμικός του ρόλος του παύθηκε βίαια από τους Βαυαρούς (με έναν από τους πρώτους νόμους της οθωνικής Αντιβασιλείας) αν και συνέχισε με νόθα, εξωθεσμική μορφή να επιβιώνει στο περιθώριο, είτε ως “ομάδες πολιτών” (εξωρραϊστικούς, φιλεκπαιδευτικούς, πολιτιστικούς, αθλητικούς και άλλους συλλόγους), είτε, αργότερα, με τη μορφή των (κουτσουρεμένων και πολιτικά στρεβλών) δήμων και κοινοτήτων. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό

Το βαυαρικό πραξικόπημα, ενάντια στις παραδόσεις και τις αξίες του λαού μας, υποδεικνύει τη δεύτερη κομβική παράμετρο του προβλήματος: την κατ’ουσίαν μετάβαση της χώρας σε ένα νέο καθεστώς έμμεσης “κατοχής” μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831 και την έλευση του Όθωνα το 1832. Έτσι η Επανάσταση μένει ανολοκλήρωτη καθώς η χώρα απλώς αλλάζει επικυρίαρχο, μετατρεπόμενη σε οιονεί αποικία ή προτεκτοράτο, μέσα από μια μακριά αλυσίδα παρεμβάσεων και εξαρτήσεων που ξεκινούν από τις “Προστάτιδες Δυνάμεις” και καταλήγει στα χρυσά δεσμά του ευρώ και των “σωτήριων” γερμανικών Μνημονίων. Μία αλυσίδα, που έχει φτιαχτεί με την ενεργό συμμετοχή των ντόπιων ψευδοελίτ με τις ξενόφερτες “μαγικές” συνταγές. Βλέποντας αυτά ομολογεί με πικρία ο στρ. Μακρυγιάννης ότι “λευτερωθήκαμεν από τους Τούρκους και σκλαβωθήκαμεν εις ανθρώπους κακορίζικους, όπου ήταν η ακαθαρσία της Ευρώπης”. 

Από το 2008 και έπειτα έχουμε δει μία συνεχώς διογκούμενη αντίδραση με στόχο το Πολιτικό Καρτέλ [4], ενός συστήματος που θα έπρεπε να ονομάζεται “Εκλόγιμη Ολιγαρχία”. Η αντίδραση αυτή συχνά φτάνει στα όρια της τυφλής οργής και εκδηλώνεται με πράξεις απονομιμοποίησης του εξουσιαστικού Καρτέλ σε σημείο που ούτε καν η απογραφή του πληθυσμού να μην μπορεί να ολοκληρωθεί. Ωστόσο – πρέπει να είμαστε σαφείς – αυτό ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ! Η αντίδραση όσο δριμεία κι αν είναι στη συνείδηση του κόσμου, δεν αλλάζει το κίβδηλο πολιτικό σύστημα. Είναι κοινωνικά, πολιτικά και εθνικά κρίσιμο να μετουσιωθεί η ασυντόνιστη, “τυφλή” αντίδραση σε μαζικό αίτημα για σαφείς θεσμικές αλλαγές. Διότι δεν αρκεί η αλλαγή προσώπων, όταν το σύστημα κομματικής εκμετάλλευσης του Κράτους παραμένει το ίδιο. Πρέπει να υπάρξουν θεσμικές αλλαγές που θα μετριάζουν την ασύδοτη εξουσία του Καρτέλ και θα επιτρέπουν την άμεση λογοδοσία τους στους πολίτες. 

Το πως θα γίνει αυτό δεν μπορεί να περιγραφεί με ένα άρθρο ούτε είναι δουλειά ενός ή λίγων ανθρώπων να το ορίσουν. Χρειάζεται να διαμορφωθεί σταδιακά μέσα από το σύνολο των πολιτών που θα δραστηριοποιηθούν, με τα μέσα και τα εργαλεία που σταδιακά θα επιλεχθούν στην πορεία. Ωστόσο, σήμερα περισσότερο από ποτέ, είναι ζωτικό να πιάσουμε το νήμα από εκεί που κόπηκε με τη δολοφονία του Καποδίστρια και να το μετατρέψουμε σε ένα νέο εθνικό όραμα για το μέλλον. Να πιάσουμε το νήμα που θα μας οδηγήσει στην ολοκλήρωση της “ανολοκλήρωτης” Επανάστασης: τη δημιουργία ενός νέου Κράτους των Ελλήνων που θα βάλει τελεία στους νέους “δυνάστες”, τους νέους “κοτζαμπάσηδες”, τα νέα πολιτικά “φέουδα” και “τζάκια” και θα θέσει τα θεμέλια της πολιτικής και εθνικής χειραφέτησης μας. Μετά τα 200 χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης, ας στραφούμε σε ένα νέο θετικό Εθνικό Ορόσημο: την απελευθέρωση της κοινωνίας, ώστε το 2031 -200 χρόνια από τη δολοφονία του Ι. Καποδίστρια- να γιορτάσουμε την ολοκλήρωση της Εθνεγερσίας του 1821. 


[1] Φράση δανεισμένη από τον τίτλο του επετειακού, συλλεκτικού τεύχους 47 της “Νέας Κοινωνιολογίας” που εκδόθηκε το 2021, αφιερωμένο στη μνήμη των Ελλήνων και φιλελλήνων που θυσιάστηκαν κατά την Επανάσταση (εκδ. Καπόν). 

[2] Γεώργιος Π. Μαλούχος, “Ανάξια της πατρίδας τέκνα – Πως η επίσημη Ελλάδα του 2021 δεν γιόρτασε τα 200 χρόνια της Επανάστασης”, επετειακό συλλεκτικό τεύχος 47 της “Νέας Κοινωνιολογίας” (2021). 

[3] Ολόκληρο το άρθρο μπορεί να διαβαστεί εδώ: https://slpress.gr/idees/i-stratigiki-itta-ton-ethnomideniston-stin-epeteio-toy-1821/ [4] Την έννοια του “Πολιτικού Καρτέλ” την εισήγαγε πρώτο το ολλανδικό, αμεσοδημοκρατικό κόμμα FVD. Εδώ υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τον όρο αυτό: https://hellasreferendum.wordpress.com/2017/03/21/forum-voor-democratie-%ce%b7-%ce%bf%ce%bb%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%af%ce%b1-%ce%b9%cf%83%cf%87%cf%85%cf%81%ce%bf%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%b5%ce%af-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%cf%80%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bc/


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s