D. Adler: Οι κεντρώοι είναι ο πιο εχθρικός πολιτικός χώρος προς τη Δημοκρατία

Ο David Adler δημοσίευσε στις 23 Μαϊου 2018 στους New York Times ένα άρθρο που προκάλεσε αρκετές συζητήσεις με τον προκλητικά τεκμηριωμένο τρόπο που ανέτρεπε τα στερεότυπα γύρω από τους “εχθρούς” της Δημοκρατίας. Όπως φαίνεται στο άρθρο, οι κυριότεροι εχθροί, αμφισβητίες και αποδομητές της είναι αυτοί που (στην Ελλάδα σίγουρα, αλλά σε μεγάλο βαθμό και παγκοσμίως) εμφανίζονται ως οι πιο “θορυβώδεις” ανησυχούντες για την “ποιότητα” της και τις απειλές που δέχεται: οι Κεντρώοι!

Στην Ελλάδα, αυτό δεν προκαλεί καμία έκπληξη, τουλάχιστον όχι σε αυτούς που θεωρούν ότι στη δημοκρατία όλοι οι πολίτες έχουν εξ’ ορισμού το δικαίωμα να συμμετέχουν ισότιμα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων  – και δίνω έμφαση στη λέξη “Ισότιμα”! Σύσσωμος ο χώρος του ακραίου πολιτικού “κέντρου” (όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, αποδεικνύεται ότι οι λέξεις “ακραίο” και “κέντρο” βρίσκονται πολύ κοντά με πολιτικούς όρους) υποστηρίζει ότι κάποιοι “φωτιζμένοι” ηγέτες πρέπει να αναλαμβάνουν αυτόκλητα το ρόλο του “πατερούλη” των πολιτών, φροντίζοντας για το “καλό” τους που οι ίδιοι αγνοούν! Οι πολίτες πρέπει να περιορίζονται σε ρόλο χειροκροτητή, συναλλασσόμενου σε ιδιωτικό επίπεδο με τον πολιτευτή “τους” για την εξασφάλιση προνομίων ή έστω να αποφασίζουν για ανώδυνα ή αδιάφορα ζητήματα.

Όλοι έχουμε έρθει σε επαφή τουλάχιστον μία φορά με κάποιον που αυτάρεσκα και υπερφίαλα μας “βεβαιώνει” ότι αυτός και οι όμοιοι του γνωρίζουν ορθολογικά το “σωστό”, το οποίο αγνοεί η αμόρφωτη, απαίδευτη, αδιαφώτιστη, λαϊκίζουσα πλέμπα, που παρασύρεται από δημαγωγούς και κολακεύεται με εύκολα συνθήματα. Βέβαια, κατά σατανική σύμπτωση, το “ορθολογικά σωστό” ταυτίζεται ΠΑΝΤΑ με τα στενά προσωπικά του συμφέροντα, αλλά αυτό, προφανώς, είναι απλώς μια “ευτυχής” σύμπτωση. Και όχι σπάνια το αυτάρεσκο λογύδριο ολοκληρώνεται με ύβρεις για τους “ψεκαζμένους”, “γίδια”, “αμόρφωτους”, «θρασύτατους» που περιμένουν όχι απλώς να ψηφίζουν, αλλά να γίνεται και σεβαστό το αποτέλεσμα.

Η μάστιγα αυτή των ακροκεντρώων αυτοαναγορευμένων σε “πνευματική ελίτ”, ισχυρισμός σπάνια επιβεβαιωνόμενος παρά τους πομπώδεις αυτοεπαίνους τους, αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία στον 21ο αιώνα. Ενσωματωμένοι πλήρως στην παγκοσμιοποιητική αντίληψη της μαζικοδημοκρατίας, επιτίθονται εναντίον των εθνών-κρατών και των εκλεγμένων κυβερνήσεων, της στοιχειώδους βάσης δηλαδή της δημοκρατίας έστω και υπό τη μορφή της λειψής “αντιπροσώπευσης”, και προσπαθούν να μεταβιβάσουν εξουσίες σε όργανα που δεν λογοδοτούν στους πολίτες: υπερεθνικά (αεθνικά) μορφώματα, ΜΚΟ, “ανεξάρτητες αρχές” και πολυεθνικές εταιρείες. Οι αιτιάσεις αυτές αντιμετωπίζονταν ως “υπερβολικές” από το μέτωπο των συστημικών “διανοούμενων” και ΜΜΕ, ωστόσο έρχεται τώρα η έρευνα του Adler να αποδείξει ότι έχουν πραγματική βάση καθώς όντως εκφράζουν τις πολιτικές αντιλήψεις πολλών “κεντρώων”.

Παρακάτω, παρουσιάζονται τα κύρια σημεία του άρθρου του στους NY Times. Στα διαγράμματα, το πολιτικό κέντρο απεικονίζεται με πορτοκαλί χρώμα, η αριστερά με ανοιχτό γκρι και η δεξιά με σκούρο γκρι χρώμα.


Ο Adler επισημαίνει αρχικά ότι η συζήτηση για τους κινδύνους που απειλούν τη Δημοκρατία έχει αναδείξει πολλές θεωρίες για τις αιτίες, αλλά λίγο-πολύ όλοι συμφωνούν σε μία κοινή παραδοχή: Η απειλή προέρχεται από τα άκρα. Στα δεξιά, οι εθνο-νατσιοναλιστές [περιέργως χρησιμοποιεί τον όρο ethno-nationalists αντί του κλασσικού “nationalists”] και οι νεοφιλελεύθεροι έχουν κατηγορηθεί ότι υποστηρίζουν φασιστικές πολιτικές. Στο αριστερό άκρο, οι ριζοσπάστες στα πανεπιστήμια και οι λεγόμενοι “αντιφάδες” κατηγορουνται ότι έχουν εγκαταλείψει βασικές φιλελεύθερες αρχές. Πάντως, είναι κοινή παραδοχή ότι τα “άκρα” έχουν απολυταρχικές απόψεις και θέλουν να ανατρέψουν τα δημοκρατικά κεκτημένα.

Η ανάλυση των δεδομένων όμως δίνει μια εντελώς άλλη εικόνα, για την οποία χρησιμοποιήθηκαν δύο από τις πιο περιεκτικές και ολοκληρωμένες έρευνες της κοινής γνώμης σε περισσότερες από 100 χώρες τη World Values Survey (2010-14) και την European Values Survey (2008). Αρχικά, οι συμμετέχοντες αυτοπροσδιορίζουν την πολιτική τους τοποθέτηση και στη συνέχεια απαντούν σε διάφορες πολιτικές και κοινωνικές ερωτήσεις. Ο Adler συσχέτισε τις απαντήσεις σε ζητήματα Δημοκρατίας με την πολιτική τοποθέτηση (ο σύνδεσμος για την αναλυτική, ακαδημαϊκή εργασία είναι εδώ).

Οι συμμετέχοντες που αυτοπροσδιορίζονταν ως κεντρώοι ήταν οι λιγότερο θετικοί απέναντι στη Δημοκρατία, σύμφωνα με δείκτες όπως, π.χ. η άποψη ότι η δημοκρατία είναι το “καλύτερο πολιτικό σύστημα”. Παντού, οι κεντρώοι εμφανίζονταν πιο επιφυλακτικοί απέναντι στη δημοκρατία σε σχέση με τους άλλους πολιτικούς χώρους.

Screenshot-2018-5-29 Opinion Centrists Are the Most Hostile to Democracy, Not Extremists(1)

Ομοίως εντυπωσιακά είναι τα ευρήματα σχετικά με τις απόψεις των συμμετεχόντων για τις εκλογές. Η υποστήριξη των πολιτών για “ελεύθερες και ισότιμες εκλογές” βρίσκεται χαμηλότερα στο πολιτικό κέντρο σε κάθε χώρα του δείγματος. Το μέγεθος της πτώσης είναι επίσης εντυπωσιακό. Στις ΗΠΑ λιγότεροι από τους μισούς κεντρώους θεωρούν τις εκλογές ως ζωτικές για τη δημοκρατία.

Screenshot-2018-5-29 Opinion Centrists Are the Most Hostile to Democracy, Not Extremists(2)Επειδή η φράση “υποστηρίζω τη δημοκρατία” είναι έχει αφηρημένη έννοια είναι πιθανόν οι συμμετέχοντες να την κατανόησαν με διαφορετικό τρόπο. Όμως παρόμοια είναι η στάση τους για τα πολιτικά δικαιώματα, τα οποία είναι κομβικά για τη διατήρηση της δημοκρατικής τάξης. Η υποστήριξη σε αυτά φθίνει όσο πλησιάζουμε προς το πολιτικό κέντρο. Στις ΗΠΑ, μόλις το 25% των κεντρώων συμφώνησε ότι τα πολιτικά δικαιώματα είναι ουσιώδες στοιχείο της δημοκρατίας.

Screenshot-2018-5-29 Opinion Centrists Are the Most Hostile to Democracy, Not Extremists(3)

Η κυριότερη όμως απόδειξη για τα εισαγωγικά σχόλια ήταν οι ενδείξεις ισχυρής υποστήριξης σε “στιβαρούς ηγέτες” που αγνοούν τη νομοθεσία της χώρας, ειδικά μεταξύ των κεντρώων. Στις ΗΠΑ, η υποστήριξη των κεντρώων σε πολιτικούς με αυτό το προφίλ ξεπερνά και τους αριστερούς και τους δεξιούς.

Screenshot-2018-6-1 Opinion Centrists Are the Most Hostile to Democracy, Not Extremists

Συμπεράσματα

Τόσο σε Ευρώπη όσο και σε Β. Αμερική φθίνει η υποστήριξη στη Δημοκρατία. Η δημοφιλής ερμηνεία είναι ότι ευθύνονται τα “άκρα”. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή ακραίοι δεξιοί και αριστεροί είναι έτοιμοι να παραβιάσουν τις δημοκρατικές αρχές προκειμένουν να επιτύχουν ριζικές αλλαγές. Αντίθετα, υποτίθεται ότι οι “μετριοπαθείς” υπερασπίζονται τις αξίες και τους θεσμούς της “φιλελεύθερης” δημοκρατίας.

Τα πραγματικά δεδομένα ωστόσο δεν στηρίζουν αυτή τη θεωρία. Καθώς οι δυτικές δημοκρατίες γίνονται περισσότερο δυσλειτουργικές, κανένας πολιτικός χώρος δεν μένει απρόσβλητος από τη “γοητεία” του απολυταρχισμού. Και οι λιγότερο απρόσβλητοι είναι οι κεντρώοι που φαίνεται να προτιμούν ισχυρές και αυταρχικές κυβερνήσεις αντί για τους περίπλοκους δημοκρατικούς θεσμούς.

Ιστορικά αυτό έχει αποδειχνεί στις αναπτυσόμενες χώρες: Από τη Βραζιλία και την Αργεντινή, στη Σιγκαπούρη και την Ινδονησία, οι “μετριοπαθείς” της μεσαίας τάξης υποστήριξαν αυταρχικά καθεστώτα για να επιτύχουν οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα. «Είναι κάτι που μπορεί να συμβεί και σε ώριμες δημοκρατίες όπως η Γαλλία, η Αγγλία και οι ΗΠΑ;» αναρωτιέται κλείνοντας ο Adler.

Στην Ελλάδα, θα προσθέσω εγώ, φαίνεται ότι έχει ήδη συμβεί σε σημαντικό βαθμό, υπό τις ευλογίες (αν όχι, τον ενεργό σχεδιασμό) των ευρωπαϊκών “θεσμών”.

https://www.nytimes.com/interactive/2018/05/23/opinion/international-world/centrists-democracy.html?smid=tw-share


2 σκέψεις σχετικά με το “D. Adler: Οι κεντρώοι είναι ο πιο εχθρικός πολιτικός χώρος προς τη Δημοκρατία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s